طعامى برايم درست كنند و به من پيشكش كنند تا من با آن رزق ارتزاق كنم ، و آن طعام را بخورم . * ( « إِنَّ اللَّه هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِينُ » ) * اين جمله آيه قبلى را كه مىفرمود * ( « ما أُرِيدُ مِنْهُمْ مِنْ رِزْقٍ . . . » ) * تعليل مىكند . و در اين آيه التفاتى به كار رفته ، چون در آيه قبلى سياق ، سياق تكلم وحده بود ، مىفرمود « من نمىخواهم چنين و چنان كنند » و در آيه مورد بحث خداى تعالى غايب فرض شده مىفرمايد « خدا چنين و چنان است » و اين بدان منظور است كه تعليل مذكور مستقيما مستند به اسم جلاله شود كه هر موجودى آغازش از آن اسم ، و انجامش نيز به سوى آنست ، گويا فرموده : من از ايشان رزقى نمىخواهم ، چون رزاق منم ، زيرا من اللَّه هستم . و اگر از رازق بودن خود با صيغه مبالغه « رزاق - بسيار روزى دهنده » تعبير كرد ، با اينكه ظاهر سياق اقتضاء داشت كه اكتفاء كند به اين كه بفرمايد : خدا خودش رازق همه است ، براى اين است كه وقتى تنها خداى تعالى رازق باشد ، رزاق هم خواهد بود . براى اينكه روزىخوارانش بى حساب و بسيارند ، پس اين آيه نظير آيه شريفه « وَما أَنَا بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ » است كه نظير اين بيان در تفسير آن نيز گذشت . و كلمه « ذو القوة » يكى از اسماء خداى تعالى و به معناى « قوى » است ، با اين تفاوت كه اين كلمه از كلمه « قوى » رساتر است . و كلمه « متين » نيز يكى از اسماء خداى تعالى است كه به معناى نيرومندى است كه هيچ كارى ناتوانش نمىكند . و تعبير به اين سه اسم براى اين است كه بر انحصار روزى دادن در خداى تعالى دلالت كند ، و بفهماند كه خدا در رساندن رزق به روزىخواران - با همه كثرتى كه دارند - ناتوان و ضعيف نمىشود . * ( « فَإِنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا ذَنُوباً مِثْلَ ذَنُوبِ أَصْحابِهِمْ فَلا يَسْتَعْجِلُونِ » ) * كلمه « ذنوب » به معناى سهم و نصيب است ، و كلمه « استعجال » به معناى اين است كه از ديگرى بخواهى عجله كند ، و او را بر انجام خواسته ات تحريك كنى . اين آيه شريفه متفرع بر لازمه معنايى است كه جمله * ( « وَما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ » ) * آن را افاده مىكند ، چون اين جمله غرض از خلقت جن و انس را عبادت معرفى كرده و لازمه اين معنا آن است كه هر كس او را عبادت نكند ستمكار باشد ، آيه مورد بحث هم مىفرمايد : ستمكاران اين امت نيز نصيبى از عذاب دارند ، مثل نصيب هم مسلكانشان در امتهاى ديگر . و معناى آيه چنين مىشود : حال كه اين ستمكاران خدا را عبادت نمىكنند ، و خدا